Grond lijkt op het eerste gezicht misschien niet meer dan een stuk ruimte, maar vormt in werkelijkheid de basis voor vrijwel elke ruimtelijke ontwikkeling. Met of zonder opstal behoudt grond haar betekenis en kan zij door de tijd heen worden ingezet voor nieuwe functies, maatschappelijke opgaven of toekomstige ontwikkelingen.
Gemeenten spelen een belangrijke rol bij ruimtelijke ontwikkeling en maatschappelijke opgaven. Grondposities kunnen daarbij een belangrijk instrument zijn om richting te geven aan beleid, gebiedsontwikkeling en strategische keuzes binnen de fysieke leefomgeving.
In de praktijk is het echter niet altijd eenvoudig om te bepalen welke waarde een gemeentelijke grondpositie heeft. Niet iedere grondpositie draagt op dezelfde manier bij aan gemeentelijke doelstellingen, en ook de financiële betekenis kan per locatie sterk verschillen. Daardoor bestaat behoefte aan een eenduidige methode om grondposities systematisch te beoordelen en onderling vergelijkbaar te maken.
Vanuit die behoefte is Grondmodel.nl ontwikkeld.
Dit model is ontwikkeld voor gebruik binnen gemeenten. Het kan worden ingezet door afdelingen en medewerkers die direct of indirect betrokken zijn bij gemeentelijke grondposities.
Het model is relevant voor verschillende vakgebieden, waaronder planeconomie, ruimtelijke ordening, vastgoed, projectmanagement, beleid, strategie en grondzaken. Daarbij kan het onder meer worden gebruikt door planeconomen, beleidsadviseurs, projectleiders, vastgoedadviseurs, strategisch adviseurs, juristen, assetmanagers en leidinggevenden.
Omdat de beoordeling van grondposities verschillende inhoudelijke invalshoeken raakt, kan het zinvol zijn om het model gezamenlijk toe te passen met collega’s uit meerdere vakgebieden.
Aan het einde van het model volgt een beoordeling van de grondpositie. De centrale uitkomst is de strategische waarde. Deze wordt weergegeven op een schaal van 0 tot 100 en geeft aan in welke mate een grondpositie van betekenis is voor gemeentelijke doelstellingen binnen de fysieke leefomgeving en voor de financiële belangen van de gemeente.
Daarnaast wordt de uitkomst weergegeven in een rendementsmatrix. Deze matrix laat de verhouding zien tussen maatschappelijk rendement en financieel rendement. Daarmee wordt inzichtelijk of een grondpositie vooral maatschappelijk, financieel, beperkt of juist integraal strategisch van waarde is.
De uitkomst en het bijbehorende advies kunnen worden gedownload als pdf-bestand.
De uitkomst van het model is bedoeld als ondersteuning bij de beoordeling van een grondpositie. Het model geeft richting, maar vormt geen zelfstandige onderbouwing voor besluitvorming.
In de praktijk kunnen omstandigheden afwijken, kunnen uitzonderingen voorkomen of kunnen aanvullende factoren een rol spelen die niet volledig binnen het model worden meegenomen. Gebruik de uitkomst daarom als hulpmiddel binnen een bredere afweging, in combinatie met de specifieke context, actuele informatie en inhoudelijke kennis van de betreffende grondpositie.
Het model beoordeelt een gemeentelijke grondpositie vanuit twee hoofddimensies: maatschappelijk rendement en financieel rendement. Samen vormen deze dimensies de basis voor het bepalen van de strategische waarde.
Het maatschappelijk rendement laat zien in hoeverre een grondpositie bijdraagt aan gemeentelijke beleidsdoelen, de kwaliteit van de leefomgeving en, indien van toepassing, de behoeften van gebruikers. Het financieel rendement laat zien hoe de grondpositie scoort op ontwikkelkansen, financieel resultaat en, indien van toepassing, de staat van onderhoud. Deze opbouw sluit aan op je rapport, waarin maatschappelijk rendement en financieel rendement samen leiden tot de integrale strategische waarde.
Binnen het model worden de relevante beoordelingsonderdelen stap voor stap doorlopen. De scores worden vervolgens samengebracht tot een beoordeling van maatschappelijk rendement, financieel rendement en uiteindelijk de strategische waarde van de grondpositie.
In de onderstaande grafiek is dit visueel weergegeven.
Bij de uitwerking van het model is gebruikgemaakt van diverse bronnen. Een van de belangrijkste bronnen was het boek Gemeentelijk Vastgoedmanagement van Paula Smits. Op basis van deze publicatie zijn de zes factoren en de twee rendementscategorieen afgeleid.
Voor een volledige onderbouwing van het model en een overzicht van alle gebruikte bronnen verwijs ik naar mijn scriptie, die te vinden is in de HBO Kennisbank.